Przygotowanie do porodu z fizjoterapeutką uroginekologiczną

Fizjoterapia uroginekologiczna to dość młode odgałęzienie fizjoterapii, które od kilkunastu lat prężnie rozwija się w Polsce. Zajmuje się profilaktyką, diagnostyką, ale i terapią schorzeń, które mogą być wywołane dysfunkcją w obrębie dna miednicy. W związku z tym, również znalazła swoje miejsce w opiece nad kobietą w ciąży, m.in. przygotowując ciało do porodu.

Przygotowanie do porodu z fizjoterapeutą uroginekologicznym obejmuje szeroki zakres działań i może znacząco ułatwić poród, wpływając na psychiczne i fizyczne przygotowanie kobiety oraz pomóc jej w powrocie do zdrowia po urodzeniu dziecka.

Od kiedy zacząć spotkania z fizjoterapeutą uroginekologicznym?

Nie ma jednoznacznych wytycznych kiedy powinniśmy odwiedzić fizjoterapeutę uroginekologicznego. Pierwszą wizytę proponuje się odbyć już nawet w pierwszym trymestrze by ocenić stan zdrowia i ustalić plan działania. Ze względu na duże zmiany hormonalne, które mogą się pojawić w pierwszych tygodniach ciąży, powodujące m.in. zmiany nastroju, zmęczenie, ospałość, nudności, wymioty, kobieta może nie czuć się na siłach by odbyć taką wizytę. Najczęściej ciężarna pierwszy raz pojawia się w gabinecie, kiedy dolegliwości ustąpią albo zmniejszy się ich intensywność.

Kolejne wizyty planowane są indywidualnie z pacjentką w zależności od deklarowanych przez nią potrzeb oraz dolegliwości, które zgłasza podczas wizyty.

Przygotowanie do porodu – jak fizjoterapeuta uroginekologiczny może pomóc?

1. Uelastycznienie mięśni dna miednicy

Kobieta szykująca się do porodu powinna nabyć świadomość pracy mięśni dna miednicy, które biorą udział w porodzie naturalnym. Ta świadomość aktywacji oraz przede wszystkim rozluźniania dna miednicy ułatwi poród oraz może zapobiec urazom okołoporodowym jak pęknięcie, nacięcie krocza, itp.
Diagnostykę oraz naukę pracy mięśni dna miednicy wykonuje się na dwa sposoby – podczas  badania per vaginam (badanie przezpochwowe) lub podczas badania zewnętrznego (przez oglądanie ciała, sprawdzanie działania mięśnia poprzecznego brzucha). Poleca się wykonanie badania przezpochwowego, które wnosi więcej informacji dla terapeuty, ale i dla samej przyszłej rodzącej na temat pracy mięśni dna miednicy.

2. Techniki oddechowe i relaksacji

Stosowanie kontrolowanego oddechu w trakcie porodu łagodzi bóle porodowe, uspokaja, daje większe uczucie kontrolowania akcji porodowej rodzącej oraz umożliwia dostarczenie tlenu dla dziecka. Najbardziej korzystnym sposobem oddychania jest oddech tzw. torem dolnożebrowym, angażujący przeponę. Przepona to główny mięsień oddechowy, który podczas wdechu obniża się umożliwiając pobranie powietrza do płuc, a podczas wydechu zmniejsza objętość klatki piersiowej wypychając powietrze z płuc na zewnątrz. Oddech przeponowy w momencie skurczu macicy skoncentrowany na spokojnym wydechu pozwoli na dostarczenie tlenu dla dziecka, a dodatkowo pobudzi układ nerwowy przywspółczulny. Tym sposobem ciało zrelaksuje się, rozluźni dno miednicy oraz zmniejszy się odczuwanie dolegliwości bólowych przez rodzącą.
Dzięki skurczowi porodowemu macica wykonuje ruch rotacyjny, ale i skierowany w dół. W konsekwencji główka dziecka jest popychana na szyjkę macicy, naciska ją powodując jej zgładzanie i rozwieranie. Dzięki oddechowi przepona wspomaga kurczącą się macicę.

Techniki oddechowe najlepiej praktykować już od pierwszych tygodni ciąży, by podczas rozpoczęcia akcji porodowej z powodu stresu nie zapomnieć jak prawidłowo oddychać. Dobrze jest zaangażować partnera porodowego by przypominał rodzącej o spokojnym oddechu. Warto również sprawdzić jak oddycha się torem dolnożebrowym w różnych pozycjach wertykalnych.

Oddech przeponowy ma pozytywny wpływ na postawę ciała, dlatego tym bardziej zachęca się w ciąży (ale i nie tylko) do wykonywania ćwiczeń oddechowych torem żebrowym. Przepona jest mięśniem, który współpracuje z mięśniami dna miednicy, mięśniami brzucha i mięśniami przykręgosłupowymi, i wraz z nimi bierze udział w kształtowaniu postawy ciała.

Jej funkcjonowanie i stan napięcia wpływają na ustawienie tych struktur. Nieprawidłowe oddychanie przeponowe może prowadzić do zmian postawy, takich jak nadmierne przodopochylenie miednicy lub hiperlordoza lędźwiowa, co może powodować ból i dyskomfort.

3. Przygotowania krocza do porodu – masaż krocza i techniki stosowane w celu rozluźnienia mięśni dna miednicy

Podczas spotkania z fizjoterapeutą uroginekologicznym może zostać przedstawiony instruktaż dotyczący masażu krocza,  w którym to kolejno pacjentka dowie się jak manualnie (czyli za pomocą rąk własnych lub partnera) masować krocze. Masaż taki jest zalecany od 36 tygodnia ciąży, ale środek ścięgnisty, czyli przestrzeń między pochwą a odbytem możemy smarować olejkiem (delikatnie masować) już od drugiego trymestru ciąży. Alternatywą dla manualnego masażu krocza jest masaż za pomocą specjalnego wibratora terapeutycznego, który jest wygodniejszy dla samej pacjentki, ponieważ traktowany jest jak „przedłużenie naszej ręki” – łatwiej dosięgnąć okolicy krocza. Rolowanie krocza za pomocą większego rolera, piłeczki do pilatesu, czy piłeczki tenisowej – to również techniki, które zostaną poruszona podczas wizyty i mogą być spokojnie wykonywane od drugiego trymestru ciąży.

4. Przygotowanie ciała do porodu

Podczas rozwijającej się ciąży w ciele kobiety zmienia się środek ciężkości,  zachodzi szereg zmian biomechanicznych, a wszystko by dziecko mogło się zmieścić w brzuchu matki. W przygotowaniu ciała kobiety do porodu bierze się pod uwagę kilka aspektów, o których przyszła mama powinna wiedzieć. Wszystko to by poród przebiegał łatwiej i nieurazowo.

• Miednica i mobilność stawów biodrowych

Bardzo ważne jest ustawienie miednicy w porodzie oraz jej ruchomość, która ułatwi przemieszczanie się dziecka na zewnątrz. Kość krzyżowa, która zamyka miednicę od tyłu powinna być ruchoma, aby dziecko prawidłowo się wstawiło oraz żeby zmniejszyć dolegliwości bólowe podczas porodu. Brak ruchomości powoduje usztywnienie więzadeł obłych, krzyżowo-macicznych oraz nieprawidłowe skierowanie szyjki macicy do porodu. Istotne dla przyszłej mamy jest utrzymanie mobilności stawów biodrowych, czyli poprawa ruchomości stawu, a co za tym idzie uelastycznienie mięśni i więzadeł tej okolicy. W związku z tym fizjoterapeuta uroginekologiczny może popracować manualnie oraz odpowiednio dobrać ćwiczenia by wpłynąć na poprawę elastyczności i ruchomości tych struktur.

• Mięsień lędźwiowy

Mięsień biodrowo-lędźwiowy, a właściwie jego część lędźwiowa stanowi „tory” dla dziecka, po których dziecko się przemieszcza podczas porodu. Skrócenie długości mięśnia biodrowo-lędźwiowego może powodować dolegliwości bólowe oraz utrudniony poród.

• Otwarcie klatki piersiowej i boków ciała

W wyniku zmiany postawy ciała w ciąży, mięśnie klatki piersiowej ulegają przykurczeniu. Już w czasie ciąży warto skupić się na ćwiczeniach, które uruchamiają klatkę piersiową i tułów, tak by tworzyć przestrzeń dla rosnącego dziecka. Większa ruchomość żeber ułatwi również funkcjonowanie przepony oraz zmniejszy napięcie mięśniowe co niejednokrotnie ma przełożenie na zmniejszenie dolegliwości bólowych, np. w obrębie odcinka piersiowo-lędźwiowego kręgosłupa.

• Pozycje wertykalne

Fizjoterapeuta uroginekologiczny podczas wizyty może pokazać pozycje wertykalne oraz przećwiczyć je z pacjentką. Pozycje wertykalne to pozycje, w których kanał rodny skierowany jest do dołu i łatwiej jest dziecku wstawić się do niego. Tym sposobem poród może potrwać krócej.

Podsumowując, warto przygotowywać się do porodu pod okiem fizjoterapeutki uroginekologicznej. Może okazać się to nieocenionym wsparciem w zakresie ćwiczeń fizycznych, technik oddechowych i masażu, które są kluczowe dla prawidłowego przebiegu porodu. W zależności od potrzeb każdej kobiety oraz jej stanu zdrowia dostosowuje się indywidualny program ćwiczeń oraz terapię, co ma poprawić jakość jej funkcjonowania w ciąży, ale i usprawnić poród. Świadomość na temat przygotowania ciała poprawi pewność siebie podczas samego porodu, zmniejszy ryzyko komplikacji oraz przyspieszy regenerację po porodzie. Warto skorzystać z profesjonalnej pomocy, aby jak najlepiej przygotować się na jedno z najważniejszych wydarzeń w życiu.

Jeśli jesteś w ciąży i jeszcze nie korzystałaś z porad fizjoterapeuty uroginekologicznego – serdecznie zachęcam do znalezienia w swojej okolicy takiego specjalisty.